De energietransitie wordt vaak in abstracte doelstellingen beschreven en technische termen als smart-grids, V2G, demand-response vliegen je om de oren. Maar veel complexer dan deze hippe benamingen is het gedrag van de gebruiker. Het zijn niet de technieken maar de gebruikers die leidend zijn in de richting die de energiemarkt op beweegt. Welke veranderingen zien we in het gedrag van de gebruiker en hoe kunnen deze verschuivingen aanleiding zijn om de energietransitie te versnellen en de energiemarkt vorm te geven.

Van consumer naar prosumer

De situatie waarin een consument een passief element van het ecosysteem was is definitief voorbij. Consumenten maken actief deel uit van de waardeketen en hebben de mogelijkheid om zowel de vraag als de aanbodzijde te bepalen.

De eerste stap in de energietransitie is de mogelijkheid voor gebruikers om zelf producent te worden. Door te produceren voegt de gebruiker energie toe aan het systeem in plaats van het alleen te onttrekken. Dit verandert de relatie met de leverancier. De ooit passieve gebruiker gaat zich nu actief mengen in het proces door energie te produceren.

Van price-takers naar price-makers

De relatie tussen bedrijven en hun klanten is in snel tempo aan het veranderen. Energiebedrijven zoals ShellVandebron en NUON waren vooral marketingbedrijven die met een bepaalde boodschap de marges op de prijs moesten rechtvaardigen. Bedrijven van de toekomst verkleinen de afstand tot hun klanten door meer transparantie en variabele prijzen.

De tweede stap in de energietransitie geeft de macht van de prijs weer terug aan de klant. Door het doorzetten van prijzen op de markt krijgt de gebruiker grip op de dynamiek en kan daar optimaal van profiteren. De verhouding met een leverancier wordt hierdoor evenwaardig. De gebruiker die ooit een prijs kreeg aangerekend is nu in staat zijn gedrag aan te passen aan de prijzen die op de markt bekend zijn.

Van centraal naar peer-to-peer

De volgende grote stap is dat gebruikers de waardeketen zullen proberen te verkorten door direct te handelen met andere gebruikers. Gebruikers worden zo onafhankelijk van hun leverancier en gaan zelf levering en afname regelen. Energiebedrijven zullen opnieuw hun rol in de waardeketen moeten uitvinden en inzetten op ondersteuning van de peer-to-peer transacties.

Deze laatste stap maakt ruimte voor een optimale markt, een markt waarin de beste prijs wint en er gekozen kan worden tussen aanbieders van energie.

Conclusie

Gebruikers ontwikkelen zich in 3 stappen tot volwaardige marktpartijen en nemen deel aan de waardeketen.

De vraag en het aanbod van stroom worden de komende jaren veel beweeglijker.

De marge in de keten zit daardoor niet altijd op dezelfde plek. Soms zit de marge bij de afname, soms bij de opwekking van stroom.

Dit betekent dat wil je als organisatie succesvol zijn in de energiemarkt op lange termijn je de volle breedte van de waardeketen zult moeten kunnen beïnvloeden.

Dit artikel introduceert een drieluik aan artikelen waarin de belangrijkste ontwikkelingen vanuit het perspectief van de gebruiker op het gebied van de energietransitie beschreven worden.